معرفی شهرستان قیروکارزین

شهرستان قیروکارزین یکی از شهرستان‌های استان فارس ایران با مرکزیت شهر قیر است. این شهرستان با وسعتی نزدیک به ۳۴۰۰ کیلومتر مربع؛ آب و هوایی گرم و سوزان در فصل تابستان، و هوایی خنک و نسبتاً سرد در فصل زمستان دارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۷۵۰ متر و میانگین بارندگی ۲۵۰ میلی‌متر در سال است. این شهرستان پنج شهر قیر، افزر، مبارک آباد، کارزین و امامشهر را در بر می‌گیرد. شهرستان قیر و کارزین با شهرستان‌های فیروزآباد، جهرم، خنج و فراشبند هم‌مرز است. شهر قیر از نظر رشد جمعیت، کشاورزی، موقعیت استراتژیک و … مهم‌ترین شهر در این شهرستان است.

تقسیمات کشوری

شهرستان قیروکارزین با مرکزیت شهر قیر، دارای دو بخش مرکزی و افزر، پنج دهستان و پنج شهر به نام‌های قیر، افزر، کارزین، امام شهر و مبارک‌آباد می‌باشد و بالغ ۱۳۳ روستا و آبادی دارد.

  • بخش مرکزی
    • دهستان هنگام
    • دهستان مبارک‌آباد
    • دهستان فتح‌آباد

شهرها: قیر مرکز شهرستان (شهر:براساس تقسیمات کشوری سال ۱۳۳۷)، کارزین (شهر: براساس تقسیمات کشوری ۱۳۷۹)، مبارک‌آباد (شهر: تقسیمات کشوری ۱۳۸۶)، امام شهر (شهر: تقسیمات کشوری ۱۳۸۶)

  • بخش افزر
    • دهستان زاخروئیه
    • دهستان افزر

شهرها: افزر (شهر: تقسیمات کشوری سال ۱۳۸۴)

تاریخچه شهرستان

شهرستان قیر و کارزین سابقه تاریخی نسبتاً کهن دارد و مورخین و سیاحانی همچون ابن حوقل بغدادی، اصطخری، ابن بلخی، مستوفی و… بدین شهرستان اشاراتی داشته‌اند و در فارسنامه ناصری این شهرستان مهد و خاستگاه دانشمندان و فرهیختگانی همچون شیخ ابوطاهر مجد الدین محمد یعقوب کارزینی صاحب قاموس شریف و… قلمداد گردیده‌است. قیروکارزین با قدمتی بیش از هزار سال جزء ولایت اردشیر خوره یکی از پنج ولایت فارس در زمان ساسانیان بوده‌است.

علت نامیدن این شهر به نام قیر مربوط به دوره سلجوقیان می‌باشد که قلعه پرگان نشانگر حاکمیت آنان بر این محدودهٔ جغرافیای است. قیر در زبان پهلوی به معنی مرز است وعلت این نامگذاری قرار گرفتن این شهر بر روی مرز گرما و سرما است. به‌طوری‌که اگر ۱۰ کیلومتر از قیر به سمت شمال حرکت کنیم به طبیعت و آب و هوای سردسیری برمی‌خوریم و اگر از قیر ۱۰ کیلومتر به سمت جنوب حرکت کنیم به آب و هوا و طبیعت گرمسیری برمی‌خوریم.

از جمله حوادثی که در این شهرستان رخ داده‌است می‌توان به زلزله سال ۱۳۵۱ شمسی اشاره کرد که به‌طور کلی این شهرستان را مخروبه کرد و مردم این شهرستان ناچار به کوچ از آن منطقه شدند و شهری که در حال حاضر به قیر مشهور است مقداری از این سرزمینی است فاصله دارد که غیر این سابقه تاریخی را دارد زیرا مردم این منطقه بعد از این زلزله مهیب مکان خود را تغییر دادند و شهر قیری که چنین قدمتی دارد اکنون جز مخروبه‌هایی از آن باقی نمانده‌است و در قسمت جنوبی قیر کنونی واقع می‌باشد.

مردم‌شناسی و جمعیت

جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال 1395 ، برابر با ٧١.٢٠٣ نفر بوده‌است.

دین اکثریت اسلام و مذهب شیعه دوازده امامی می‌باشد. زبان مردم فارسی است و همچنین در دهستان افزر و زاخرویه و همچنین بخش‌های جنوبی شهر قیر و روستای بندوبست زبان آن‌ها ترکی می‌باشد.

جمعیت بر اساس گزارش‌ها مرکز آمار کشور در سرشماری سال ۱۳۹5:

جمعیت کل شهرستان ٧١.٢٠٣ نفر

جمعیت مردان 36665 نفر

جمعیت زنان 34538 نفر

جمعیت شهری 42018 نفر

جمعیت روستایی 27283 نفر

جمعیت غیر ساکن 1902 نفر

کشاورزی

قیروکارزین دارای بیش از ۲۵ هزار هکتار اراضی مرغوب زراعی و ۱۴ هزار هکتار باغ‌های مرکبات و نخل است که حدود ۹۰٪ از باغ‌های مورد نظر به روش مکانیزه آبیاری می‌شود.

در این شهرستان حدود ۴۰۰۰ حلقه چاه محفور آبرفتی و آهکی وجود دارد که بوسیله موتورهای دیزل و الکتروپمپ از آن‌ها استحصال آب می‌گردد. این شهرستان دارای تعدادی بیشمار ادوات کشاورزی از قبیل تراکتور و دنباله بندهای آن، کمباین، موتورهای دیزلی، پمپ‌های آب، سمپاش و… می‌باشد. از نظر سازگاری آب و هوا و خاک این شهرستان جزء مناطق منحصر به فرد کشاورزی و باغداری در سطح جهان می‌باشد و در تولید مرکبات با قریب ۴۰۰ هزار تن تولید سالانه مقام اول را در استان داراست.

این شهرستان دارای ۶۰۰ هزار رأس دام سبک، ۶۰۰۰ رأس دام سنگین، ۴۰۰ کلنی زنبور عسل و مقدار معتنابهی تولیدات دامی می‌باشد. این شهرستان از نظر منابع طبیعی و پدیده‌های زیست‌محیطی یکی از شهرستان‌های غنی استان می‌باشد.

شهرستان قیر و کارزین از نظر صنایع دستی همچون قالیبافی، گلیم بافی، جاجیم بافی و… دارای ظرفیت‌های بسیار بالایی است ولیکن از نظر صنایع جدید کارگاه‌های محلی، ایستگاه سیلندر پرکنی گاز و … داراست.

قیروکارزین وضعیت خوبی از نظر تولید مرکبات و خرما دارد. به‌طوری‌که در زمینه تولید انواع لیمو (لیمو شیرین، لیمو ترش، لیمو خارگی) رتبهٔ اول در فارس و از نظر کیفیت لیموشیرین کشت شده رتبهٔ اول در جهان را داراست . بزرگترین تولید کننده لیمو خارگی کشور نیز این شهرستان می باشد. همچنین مقدار تولیدی لیمو ترش این شهرستان جز 5 شهر بزرگ تولید کننده کشور است که لیمو ترش قیروکارزین از بهترین و با کیفیت ترین لیمو های ایران شناخته می شود. بیش از ۲۰ درصد خرمای استان فارس در شهرستان قیروکارزین تولید می‌شود. ارقام مرغوب خرمای شهرستان قیروکارزین زاهدی، شاهانی، هلیله، خاسویی و کبکاب است که بخشی از این محصول هم به کشورهای امارات متحده عربی، افغانستان، پاکستان، قزاقستان، قرقیزستان و دیگر کشورها صادر می‌شود. بیش از ۲۷ هزار تن خرما از نخلستان‌های شهرستان قیروکارزین برداشت شود. خرمای زاهدی این شهرستان یکی از مرغوب‌ترین در نوع خود در جهان است که این شهرستان را به قطب تولید زاهدی ایران تبدیل کرده است  اما نبود صنایع تبدیلی، سبب شده تا خرمای این شهرستان توسط دلالان و واسطه‌ها با بسته‌بندی با نام دیگر شهرستان‌ها حتی با نام دیگر استان‌ها به بازار عرضه شود.

گیاهان دارویی و خوراکی در مراتع منطقه فراوان یافت می‌شود که عبارتند از گل گاوزبان، ترشک، توله، شیرین بیان (مهک)، آویشن، موشکورک، جاشیر، کنگر، سقز، بابونه و …

محصولات عمده زراعی شامل: گندم، جو، برنج، ذرت، کنجد، کلزا، حبوبات، جالیز، گوجه

صنایع بزرگ

شهرستان قیروکارزین با دارا بودن صنایعی بزرگی چون کارخانه بزرگ سیمان سپهر قیروکارزین، کارخانه خرما طلایی (تولید فرآورده های خرمایی) ، تعداد قابل توجهی سردخانه و بسته بندی میوه و مرکبات و خرما از جمله سردخانه و بسته بندی خرمای احمدی و پسران و صنایع تولید سبد و انواع سس در شهرک صنعتی قیروکارزین از این حیث نیز پرتلاش بوده است

منابع آبی

رودخانه:۱ رشته رودخانه قره آغاج

قنات:۴۸ رشته چشمه:۱۲ دهنه

چاه:۳۸۸۸ حلقه عمیق و نیمه عمیق

سد سلمان فارسی قیروکارزین

سد سلمان فارسی بزرگترین سد مخزنی بتونی منحنی استان فارس و پنجمین سد بزرگ بتونی منحنی کشور است که بالغ بر 14 میلیون متر مکعب در دریاچه خود آب ذخیره میکند. این سد که بر روی رودخانه قره آقاج و در فاصله 12 کیلومتری شهر قیر و 55 کیلومتری شهر فیروزآباد و 100 کیلومتری شهر جهرم واقع است و با فاصله ای 160 کیلومتری از مرکز استان فارس واقع شده هدفی وسیع جهت تامین آب شرب شهرستان های جنوبی استان فارس و اراضی کشاورزی شهرستان قیروکارزین دارد.

جهت اطلاع از وضعیت دقیق این سد به صفحه اختصاصی سد سلمان فارسی قیروکارزین در پرگون نیوز مراجعه کنید.

جاذبه‌ها گردشگری

آثار تاریخی

  • قلعه پرگون
  • قلعه گبری
  • نقش رستم (قیر) نقش برجسته سرباز پارتی دوره ساسانیان
  • مسجد کارزین
  • مسجد کردشول
  • مقبره سید تاج الدین محمد قیر
  • امامزاده سبزپوشان
  • قلعه شاه بربر
  • آب‌انبارهای متعدد قدیمی
  • مسجد بلال
  • گردنه شاهزاده عبداله
  • پل عروس
  • قلعه قلات
  • قلعه شفیع
  • قلعه تومبزو
  • قلعه حمزه خان
  • تل نقاره‌ای

تفرج‌گاه

  • سد سلمان فارسی
  • تفرج گاه چشمه سرآسیاب (آب آسیاب) در شهر قیر
  • مقبره شهدا گمنام شهر قیر و آلمان در دل کوه
  • حاشیه رودخانه قره آغاج در دشت افزر
  • آبشار چشمه هفت آسیاب در بخش افزر
  • دشت‌های بنه در طاقدیس آغار
  • تفرجگاه آبسکویه
  • کوه چال کفتاری کارزین
  • تنگ کارزین

مراکز آموزش عالی موجود در شهرستان

– دانشگاه آزاد اسلامی واحد قیروکارزین

– دانشگاه پیام نور

تعداد کتابخانه‌های عمومی

3 واحد در شهر قیر

امکانات تربیت بدنی

  1. چهار سالن بدنسازی، پنج سالن ورزشی، دو زمین چمن، تعداد دو مجموعهٔ ورزشی (آزادی و شهید کرامت ا… امینی) سالن ورزش بانوان کوثر، دو سالن ورزشی رزمی و کشتی و… در شهر قیر
  2. یک سالن بدنسازی و دو سالن ورزشی در شهر کارزین
  3. دو سالن بدنسازی و یک سالن ورزشی در امامشهر
  4. سالن بدنسازی در مبارک‌آباد
  5. یک سالن بدنسازی و یک سالن ورزشی شهر افزر، یک زمین مینی فوتبال چمن مصنوعی در شهر افزر
  6. سالن طرح رهبری مبارک‌آباد
  7. سالن ورزشی شهدای علی‌آباد

 

2018 Designer and Programmer By Reza Nasiri Ghiri